استقبال سرد از باراک اوباما، رئیس جمهور امریکا در ریاض در پی سیاست‌های اخیر واشنگتن در قبال ایران و بحران سوریه حکایت از افزایش تنش میان دولت عربستان و امریکا دارد.

اوباما روز چهارشنبه (1 اردیبهشت) در حالی وارد عربستان شد که بحران‌های خاورمیانه، کاهش قیمت نفت و عدم اعتماد اقتصادی و سیاسی میان ریاض و واشنگتن، تنش را به بالاترین حد خود رسانده بود.

شاهزاده فیصل بن بندر آل سعود، فرماندار ریاض در فرودگاه از رئیس جمهور امریکا استقبال کرد و مراسم برخلاف همیشه به صورت زنده از تلویزیون عربستان پخش نشد.

این در حالی است که پیش از ورود اوباما، استقبال گرم سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان و دیگر مقامات ارشد سعودی از سران کشورهای همسایۀ عربستان در تلویزیون به نمایش درآمد.

سران پنج کشور امارات، بحرین، قطر، کویت و عمان برای شرکت در اجلاس شورای همکاری خلیج‌فارس به رهبری عربستان در روز پنجشنبه (2 اردیبهشت) وارد ریاض شدند. اجلاسی که قرار است اوباما در آن سخنرانی کند.

به گزارش روزنامۀ انگلیسی گاردین، مدت کوتاهی پس از ورود رئیس جمهور امریکا به ریاض، ملک سلمان در محوطۀ کاخ مجلل العوجا در پایتختِ عربستان از اوباما استقبال کرد و یک مکالمۀ رسمی و کوتاه پیش از دیدار دو ساعتۀ این دو مقام سیاسی در مقابل خبرنگاران صورت گرفت.

اوباما گفت: «مردم امریکا سلام خود را به شما می‌رسانند. از مهمان‌نوازی شما بسیار سپاسگزار هستیم؛ نه تنها برای این دیدار بلکه برای میزبانی نشست شورای همکاری خلیج فارس و امریکا که فردا برگزار خواهد شد.»

ملک سلمان در پاسخ اظهار داشت: «من و مردم عربستان نیز از این‌که شما به دیدارمان آمده‌اید، بسیار خرسندیم.»

تصاویر رسمیِ منتشر شده از این دیدار، اوباما را در حال دست دادن با محمد بن سلمان، فرزند پادشاه و ولیعهد دوم نشان می‌دهد؛ کسی که به عنوان وزیر دفاع سعودی مسئول سیاست‌‌های تازۀ عربستان در یمن و معمار اصلاحات گستردۀ اقتصادی در این کشور به دلیل بحران کاهش درآمدهای نفتی معرفی شده است.

شاهزاده محمد بن نایف، برادر زادۀ ملک سلمان و ولیعهد کنونی عربستان که محبوب دولت‌های غربی است و غرب‌ها او را شریکی ارزشمند در عرصۀ «مبارزه مبارزه با تروریسم و اطلاعات» می‌دانند، تنها نظاره‌گر این موضوع بود.‌‎

با ورود اوباما به عربستان تدابیر امنیتی در ریاض به شدت افزایش یافت. محل استقرار هیأت امریکایی در هتل ریتز کارلتون با بالگردها و خودروهای پلیس احاطه شده بود و رستوران‌ها و مغازه‌هایی که در مسیر حرکت خودروهای هیأت اوباما قرار داشتند، تعطیل شدند.

این چهارمین و به احتمال زیاد آخرین سفر اوباما از آغاز ریاست جمهوری‌اش به عربستان است. سفری که در اوج اختلاف نظرها و تنش در رابطۀ ریاض و واشنگتن صورت گرفته است؛ سابقۀ این رابطه که بر نفت عربستان و حمایت استراتژیک ایالات متحده استوار بوده است به حدود سال 1940 میلادی بازمی‌گردد.

اظهارات اخیر اوباما مبنی بر این‌‎که سعودی‌ها و ایرانیان باید در منطقه با یکدیگر «سهیم» باشند، موجب خشم مقامات ریاض شد که از «چرخش» امریکا به سوی جمهوری اسلامی ایران پس از دستیابی به توافق تاریخی هسته‌ای در تابستان سال گذشته به شدت انتقاد کردند.

مصطفی اعلانی، تحلیل‌گر مسایل امنیتی خلیج فارس که روابط نزدیکی با وزارت کشور عربستان دارد، به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت اوباما با متحدی روبرو خواهد شد که «آمادگی اعتماد به او را ندارد».

به گفتۀ اعلانی تصمیم آل سعود برای اعزام نکردن یک هیأت بلند‌پایه به فرودگاه به این منظور اتخاذ شده بود که اوباما بداند آن‌ها اعتماد چندانی به وی ندارند.

اعلانی افزود: «سعودی‌ها اختلاف‌نظرهایی با رؤسای جمهوری قبلی (امریکا) نیز داشتند، اما اینجا شما با یک بی‌اعتمادی عمیق روبرو هستید.»

اشتون کارتر، وزیر دفاع امریکا و جان برنان، رئیس سازمان سیا در میان مقامات همراه با اوباما هستند. کارتر روز چهارشنبه (1 اردیبهشت) در ملاقات با وزرای دفاع کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از آن‎ها خواست به پشتیبانی اقتصادی و سیاسی عراق بپردازند و همکاری خود را برای مبارزه با تروریست‌های داعش افزایش دهند.

موضوع حساس بعدی که گروه‌های حقوق بشر از اوباما خواسته‌ بودند به پیگیری آن در ریاض بپردازد، آزادی زندانیان سیاسی عربستان از جمله رائف بدوی، وبلاگ‌نویسِ منتقد آل سعود و ولید ابوالخیر، دیگر فعال سیاسی بود.

براساس بیانیۀ کاخ سفید، اوباما روز چهارشنبه همچنین دیداری با شاهزاده شیخ محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد امارات داشت و دربارۀ مسائل منطقه‌ای و مبارزه با گروه تروریستی داعش با وی گفت‌وگو کرد.

هیچ گزارشی دربارۀ این‌که ملک سلمان و اوباما دربارۀ تصویب لایحۀ مربوط به حملات 11 سپتامبر 2001 گفت‌وگو کرده باشند، منتشر نشده است.

پیشتر عربستان سعودی به دولت اوباما و نمایندگان کنگره امریکا هشدار داد در صورت تصویب این لایحه که براساس آن دولت سعودی در دادگاه‌های امریکا مسئول حملات 11 سپتامبر شناخته می‌شود، صدها میلیارد دلار از اوراق بهادار امریکا را خواهد فروخت.

پیش از سفر اوباما، جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید در تاریخ 30 فروردین اعلام کرد در صورت تصویب شدن طرح مربوط به مسئول دانستن خاندان عربستان سعودی در ارتباط با حملات ۱۱ سپتامبر، اوباما آن را وتو خواهد کرد.

استفاده از این مطلب با ذکر منبع «پرس تی وی فارسی» بلامانع است.